ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕಾರಣದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ, ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಭೂಭಾಗವೆಂದರೆ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ. ಬೆತ್ತಲಾದ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಬಿಸಿಲಿನ ಝಳಕ್ಕೆ ಕಾದಿರುವ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ತೀರಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಒಡಲಲ್ಲಿ, ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ತಲ್ಲಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹೋರಾಟಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುದಿಯುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನೇ ಹಾಸಿಹೊದ್ದಿರುವ ನಾಡೊಂದು, ತನ್ನದೇ ಸಂಪತ್ತಿನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬವಣೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜ್ವಲಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಶಾಪ
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಟ್ಟು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ೪೪ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಗಡಿಗಳವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಈ ನೆಲ, ಅಪಾರವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ತಾಮ್ರ, ಚಿನ್ನ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಯುರೇನಿಯಂನಂತಹ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಖನಿಜಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಜೀವ ತುಂಬುವ ಬಹುಪಾಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವುದು ಇದೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ. ಇಡೀ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡುಬಡತನ, ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅನಕ್ಷರತೆ ಇಲ್ಲಿ ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಫಲವು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ದಕ್ಕದೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕೇವಲ ಶೋಷಣೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಸಂಘರ್ಷ
ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಇಂದಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಮಗುಚಿ ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 1947ಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ ಕಲಾತ್ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ಅಸಮಾಧಾನ, ಇಂದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬಲೂಚ್ ಜನಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವು ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಒಂದು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ಸಂಘರ್ಷದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಗ್ವಾದರ್ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಜಾಲ
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನವು ಜಾಗತಿಕ ದೈತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ‘ಗ್ವಾದರ್ ಬಂದರು’. ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬಂದರನ್ನು ಚೀನಾ ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ‘ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್’ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೋಟ್ಯಂತರ ಡಾಲರ್ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಡವಾಳ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬಲೂಚ್ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಲಿ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಬಲೂಚರು ತಮ್ಮದೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗುವ ಭೀತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಪಲ್ಲಟವು ಸ್ಥಳೀಯರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದಿದೆ.
ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತ ದನಿಗಳು
ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಮತ್ತು ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ‘ಬಲವಂತದ ನಾಪತ್ತೆ’ ಪ್ರಕರಣಗಳು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಅಲ್ಲಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ದಮನಕಾರಿ ವಾತಾವರಣದ ನಡುವೆಯೂ, ಬಲೂಚ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೋರಾಟದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಆಶಾದಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕಾಣೆಯಾದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ, ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳವರೆಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಜಾಥಾ ನಡೆಸಿ, ರಾಜಧಾನಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಹಿಳೆಯರ ದೈರ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಒಂದು ನೋಟ
ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದಾಯವು ತನಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಲಾಭವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇನಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರಿತ್ರೆ ಪದೇಪದೇ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.
ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವರ್ಧಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಡಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಮುದಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವ, ಅವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಗೆ ಘನತೆಯ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯ ಕಾವಿನಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟಿರುವ ಈ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಕ್ರಂದನವನ್ನು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಆಲಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಈ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಶಿವರಾಜ ಸೂ. ಸಣಮನಿ, ಮದಗುಣಕಿ
9739741141
