ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸುಭದ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಸಂವಿಧಾನದ ಪುಟಗಳಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಭವ್ಯವಾದ ಸಂಸತ್ ಭವನಗಳಿಂದಾಗಲೀ ಉಸಿರಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಬದುಕುವುದು ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯ ನಡುವಿನ ಅದೃಶ್ಯವಾದ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರಾರಿನ’ ಮೇಲಿನ ಅಚಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕೊಂಡಿಯೆಂದರೆ ನಾಳಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಿರುವ ಯುವಜನತೆ. ಆದರೆ, ದಶಕಗಳಿಂದ ಬೇರೂರಿರುವ ನೇಮಕಾತಿ ಹಗರಣಗಳು, ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಗೆದ್ದಲು ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರಾರಿನ ಬುಡವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸಿವೆ.
ಅರ್ಹತೆಗೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುರಂತವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಇಡೀ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ನೈತಿಕ ದಿವಾಳಿತನದ ಸಂಕೇತ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಯುವಜನತೆಯ ಒಡೆದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಭೆಯ ಹರಣ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕರಾಳ ಮುಖ
ಸಣ್ಣದೊಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ, ಹಸಿವು-ನಿದ್ರೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಹಗಲಿರುಳು ಪುಸ್ತಕದೊಡನೆ ಕಾದಾಡುವ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗದ ಕನಸಲ್ಲ, ತಮ್ಮನ್ನೇ ನಂಬಿ ಕೂತ ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ನಂಬಿಕೆ. ಆದರೆ, ಹಿಂಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಬರುವ ಹಣದ ಕಂತೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಿಗಳ ಪಿತೂರಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹಾದಿಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯೆಂಬ ಮೌಲ್ಯವೂ ಹತ್ಯೆಯಾಗುವುದು.
ಹುದ್ದೆಗಳು ಮಾರಾಟದ ಸರಕಾದಾಗ, ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರು ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೇವಕರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ತಾವು ಹೂಡಿದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಬಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಇಡೀ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದುರಾಸೆಯ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೆಂಬುದು ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷವರ್ತುಲವನ್ನು ಭೇದಿಸದೆ ಭವ್ಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಬೌದ್ಧಿಕ ದಿವಾಳಿತನ ವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ: ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಲ್ಲಟ
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಲ್ಲಟದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಆಶಾದಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹುದ್ದೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಸಮರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಸಂಕಲ್ಪಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಭರವಸೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಬಾರದು.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಮಾನವೆಂದರೆ – ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೆಳಹಂತದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ನೇರವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ (ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ, ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ) ವಹಿಸುವುದು. “ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇರಲೇಬೇಕು” ಎಂಬುದು ಆಡಳಿತ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲತತ್ತ್ವ. ಯಾವುದೇ ಲೋಪವಾದರೂ ಆಯಾ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೇ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮವು, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಮದ್ದಾಗಬಲ್ಲದು. ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಭಕೋರ ಜಾಲಗಳಿಗೆ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಸಮಾಗಮ
ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಣ, ಕಣ್ಗಾವಲು, ಮೊಬೈಲ್ ನಿಷೇಧದಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳೇ ಹೌದು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅನುಭವಿ ತಜ್ಞರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸುಧಾರಣೆಯತ್ತ ಇಟ್ಟ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಆದರೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮನುಷ್ಯನ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಡೆಯಬಲ್ಲದೇ?
ಕೇವಲ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಅಥವಾ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದಲೇ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶಾಸನಗಳು ಕೇವಲ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವನ್ನಷ್ಟೇ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು. ನಿಜವಾದ ಸುಧಾರಣೆ ಬರಬೇಕಿರುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮನುಷ್ಯರ ನೈತಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಜಾಗೃತಗೊಂಡಾಗ. ಸಮಿತಿಗಳು ನೀಡುವ ವರದಿಗಳು ಕೇವಲ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕಪಾಟುಗಳನ್ನು ಸೇರದೆ, ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ನೀಲನಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೇಮಕಾತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು.
ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಕಠಿಣ ಹಾದಿ
ಒಮ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮರುಗಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಹಾದಿ. ಒಡೆದ ಗಾಜನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದರೂ ಅದರ ಬಿರುಕು ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸತತವಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ, ಪಾರದರ್ಶಕ ನಡೆ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಆ ಬಿರುಕನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯ.
ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ದೂಷಿಸುತ್ತಾ ಕೂರುವ ಬದಲು, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುವ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಯಾವ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆಯ ಬೆವರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ತಕ್ಕ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಬಡ ಯುವಕನಿಗೂ “ನನ್ನ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಖಂಡಿತಾ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ನಾಡು ಮಾತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದು. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೆಡೆಗಿನ ಈ ಪ್ರಯಾಣವು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗದೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಾಕಾರವಾಗಲಿ.
ಶಿವರಾಜ ಸೂ. ಸಣಮನಿ, ಮದಗುಣಕಿ
