ಮುಂಜಾನೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರುಳು ಚುರುಕ್ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ತೂಕಕ್ಕಿಂತ ಭಾರದ ಬ್ಯಾಗ್ ಹೊತ್ತು, ಕತ್ತು ಬಗ್ಗಿಸಿ ನಡೆಯುವ ಆ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, “ನಾವು ಮಗುವಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಭಾರ ಹೊರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೂಟೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನು ನೋವು, ಕುತ್ತಿಗೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಭುಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ದೈಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಲಿಕೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸೋತುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಮದ್ದು: ‘ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನ’ (No Bag Day) ಅಥವಾ ‘ಸಂಭ್ರಮದ ಶನಿವಾರ’.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ತಿಂಗಳಿಗೆರಡು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಶಾಲಾ ಬ್ಯಾಗನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಬರುವುದು ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಎಂತಹ ಮಾಯಾಜಾಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡೋಣ.
ಏನಿದು ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನ?
ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಅಂದು ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ನೋಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ಹೋಂವರ್ಕ್ ಡೈರಿಯನ್ನು ತರುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಬರೀ ಖಾಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ, ತುಂಬು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಶಾಲೆಗೆ ಬರಬೇಕು. ಹಾಗಾದರೆ ಅಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಖಂಡಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕಪ್ಪುಹಲಗೆಯ ಮೇಲಲ್ಲ, ಮಕ್ಕಳ ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ.
1. ಸುಪ್ತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಅನಾವರಣ:
ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಲು ಬಾರದ ಹುಡುಗ, ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನದಂದು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಓದಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ಹುಡುಗಿ, ಜನಪದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಬಲ್ಲಳು.
ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿನಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭೆ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊರಬರಲು ದಾರಿಯೇ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುವ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಾಟಕ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಕರಕುಶಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ “ನಾನೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲೆ” ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಈ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೇ ಮುಂದೆ ಅವರನ್ನು ಓದಿನಲ್ಲೂ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಜೀವನ ಕೌಶಲಗಳ ಕಲಿಕೆ:
ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಡಿಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರದಾಡುತ್ತೇವೆ. ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನದಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಬದಲಿಗೆ ಜೀವನ ಪಾಠ ಕಲಿಸಬಹುದು.
* ಕೃಷಿ ಅನುಭವ: ಶಾಲಾ ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಗಿಡ ನೆಡುವುದು, ನೀರು ಹಾಕುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಬೆಲೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
* ವ್ಯವಹಾರ ಜ್ಞಾನ: ಸಂತೆ ಅಥವಾ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು. ತರಕಾರಿ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಆಗುವ ಚೌಕಾಶಿ, ಹಣದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ತರಗತಿಯ ಗಣಿತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
* ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಹೇಗೆ, ಬೆಂಕಿ ಅನಾಹುತವಾದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನ.
3. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ:
ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು “ಮಾತನಾಡಬೇಡಿ, ಸೈಲೆಂಟ್ ಆಗಿರಿ” ಎಂಬ ಆರ್ಡರ್ ಕೇಳಿಯೇ ಬೆಳೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನದಂದು ಗುಂಪು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಕಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸೋಲು-ಗೆಲುವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಅವರು ಆಟದ ಮೂಲಕವೇ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರನ್ನು ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೋಷಕರ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳು:
ಕೆಲವು ಪೋಷಕರು, “ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಓದಲಿ ಎಂದು, ಆಟ ಆಡಲಿ ಎಂದಲ್ಲ. ಶನಿವಾರ ಬ್ಯಾಗ್ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ ಮಗುವಿನ ಒಂದು ದಿನ ಹಾಳಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, ಶಿಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಿಲಬಸ್ ಮುಗಿಸುವುದಲ್ಲ. ಮಗುವಿನ ಮೆದುಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದಂತೆ ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಮತ್ತು ‘ಬದಲಾವಣೆ’ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನದಂದು ಮಗು ಕಲಿಯುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲಗಳು, ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂದು ಮಗು ಖುಷಿಯಾಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೇರೆ ಏನಿದೆ?
ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಒಂದು ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ:
ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನ ಎಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ಪುಸ್ತಕವಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಡೀ ದಿನ ಹೇಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಸೃಜನಶೀಲರಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು (ಬಡಗಿ, ಕುಂಬಾರ, ನೇಕಾರ) ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆಸಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಏರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಊರಿನ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಕಥೆ ಹೇಳಿಸಬಹುದು. ಇದು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಗಿಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ನೀರು ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿದರೆ ಸಾಲದು, ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಗು ಬೆಳೆಯಲು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಮುಕ್ತವಾದ ವಾತಾವರಣ ಬೇಕು.
‘ಬ್ಯಾಗ್ ರಹಿತ ದಿನ’ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಮೋಜಲ್ಲ, ಅದು ಮಗುವಿನ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ವಾರವಿಡೀ ಭಾರ ಹೊತ್ತು ಬಾಗಿದ ಬೆನ್ನು, ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ನೇರವಾಗಲಿ. ಪುಸ್ತಕದ ಹೊರೆ ಇಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಮಗುವಿನ ಕಲ್ಪನೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಪೋಷಕರೇ, ಮುಂದಿನ ಶನಿವಾರ ನಿಮ್ಮ ಮಗು ಖಾಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೊರಟರೆ, ಆತಂಕಪಡಬೇಡಿ. ಅಂದು ಅವನು/ಅವಳು ಬ್ಯಾಗ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ ನಿಜ, ಆದರೆ ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ಬ್ಯಾಗ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಸದಷ್ಟು ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾರೆ!
ಶಿವರಾಜ ಸೂ. ಸಣಮನಿ, ಮದಗುಣಕಿ
ಸಹ ಶಿಕ್ಷಕ
ಪಿಎಮ್ಶ್ರೀ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ನೀಲಹಳ್ಳಿ ತಾ. ಸೇಡಂ ಜಿ. ಕಲಬುರಗಿ
9739741141
Comments are closed.